આ લેખ ગુજરાતીમાં વાંચવા માટે અહી ક્લિક કરો

Our society is on the verge of a change. A kind of narrowness in relationships is seen in the affluent families. A family having meal together has become a rare sight, except for the dining table of a restaurant. People, who are eager in keeping up-to-date information about the families of Amitabh Bachchan or Bill Gates, are found miles away from the matters of their own family. A father who has reached the summit of Himalaya fails to reach to the heart of his child.

The relationship between the parents and children seem like a matter of past amongst the growing number of old-age homes. Children turning away face from their parents in search of love and affection from somewhere else tell the story of failed families. Then, you also have a hoard of people trying to take undue advantage of the atmosphere of bitter relationships among your family members. That is why I feel it is necessary for the parents to understand the importance of being guardian and companion of their children and keeping warm relationship with them.

The parents who have sacrificed their night’s sleep for their children many a time put on stake their relationship with their children for an issue of mere five to ten minutes. The parents who can readily squander their entire wealth for their children often muddle their relationship over the account of hardly a hundred bucks. Parents, who walk miles for their children, avoid taking a couple of steps with them and rather become desperate to move away from them. The parents who sacrifice their day’s meal for children create squabbles over a toffee or ice-cream. The parents, who feel no fatigue in praising their children, boil their blood for the matter of few marks in exams.

We see children avert the presence of their parents and resort to their friends to share their feelings, children who alter their own mark-sheets, children who veil the complaints the school made against them, children who await freedom in order to express their likes and dislikes, and children who rather prefer to seclude than to greet their father on his homecoming. I feel the parents of these children should change their approach and must find-out the reasons for how are they responsible for such situations?

If parents find no hesitation in lying, the children too will learn to speak lie.

Beating the child makes him shameless. To make him to do work by temptation makes him greedy. Preventing him to do work on his own makes him timid. Pampering makes the child stubborn. Giving him too much freedom makes him willful. Threatening him for curbing his bad habits makes him rigid.

His self-confidence diminishes when he is not appreciated for his good deeds. A few encouraging words for his good work makes his strength bloom like anything. He does his work happily when a peaceful atmosphere is kept in the house.

If parents take interest in philanthropic activities, the child too develops inclination for charity. When child is given respect during conversation, he cultivates self-respect. If a child is taught the language of love, he learns to talk gently with others. Teasing him in front of others, he develops inferiority complex for himself.

If parents take refuge in lying before the child, he imitates them and develops a habit of lying. If parents do all the works which the child should do, either because of lack of confidence on his abilities or out of too much of love, the child remains dependent on others throughout his life.

The children whose parents remain too busy and find no time for them, becomes bad-tempered. If a child needs something but denied by the parents, he is induced to steal. If parents give respect to their elders, the child too learns giving respect. When the child is dealt with rudeness, he in turn becomes impolite.

Be a child while dealing with your child and you create an intimate bond with him. Tell instructive stories to him and his creativity will increase. But raise him in distressful atmosphere in the house and he will develop a tendency of quarreling. Use insulting words and you will obstruct his growth. Give him a lavish hand in using money and he will disregard the value of money, becoming recklessly wasteful.

When the children are treated with comforting behaviour, they learn keeping calm. When the children are reared in a loving atmosphere, they grow into affectionate human beings.  When they are treated with unjust behavior, they become bad-tempered.

When parents keep moderation in their lifestyle, the child in turn learns discipline. When family members keep respect for each other, the child too learns becoming humble. When the child is taken to temple regularly, he develops a religious spirit in himself. When the child sees orderliness in the life of his parents, he too develops liking for orderliness. When the child is reared in the closeness of nature – mountains, rivers, trees – he develops a comprehensive vision and become fond of natural life. When the child sees his parents feeding animals, he grows compassion for animals from his early age. If parents show hospitality towards the guests, the child also becomes courteous.

It is we, the parents, who need to change our attitudes to strengthen our relationship with the children, even in the midst of difficult situations. We need to learn that we can use tolerance as cement, good feelings as sand, and sensibility as water to strengthen the foundation of our relationship with the child.

– Jaydev Sonagara (Excerpt from his book “Parvarish – Making Children Successful”)


Did you like this article? Let us know, it would be our pleasure if you share your feedback, comments and suggestions with us. Follow the blog or our Facebook Page to receive regular updates of such articles.


Article in Gujarati

ક્રિયા હોય તેવી પ્રતિક્રિયા

સમાજ પરિવર્તનના ત્રિભેટે છે. ખૂબ મોટાં ઘરોમાં સંબંધોની સંકડાશ બહુ હોય છે. પરિવાર એક સાથે જમવા બેસે ત્યારે લગભગ હોટેલના ટેબલ ઉપર હોય છે. અમિતાભ બચ્ચનના કે બિલ ગેટ્સના પરિવારની માહિતી રાખતો માણસ પોતાના પરિવારની માહિતીથી જોજનો દૂર હોય છે. હિમાલય ચઢી આવેલો પિતા ઘણીવાર બાળકના મન સુધી પહોંચી નથી શકતો. વૃદ્ધાશ્રમોની ભીડમાં આજ માતાપિતા અને બાળકનો સંબંધ અતીતની વાત હોય તેવું લાગે છે. માતાપિતાથી દૂર ભાગી સંબંધોની હૂંફ શોધતાં બાળકો નિષ્ફળ પરિવારોની ચાડી ખાય છે. સંબંધોની કડવાશ પર ઉભેલો મોલ લણી લેવા આતુર લોકોની ભીડ પણ અહીં જોવા મળે છે અને એટલે જ મને લાગે છે કે માતાપિતા બાળક સાથે પોતાના સંબંધોની ઉષ્મા જાળવવા બાળકને સંતાન ગણી પોતે માવતર થવું જરૂરી સમજે.

સંતાનો માટે રાતદિવસ ઉજાગરા કરતા માતાપિતા ઘણીવાર પાંચ દસ મિનીટ માટે સંબંધોને દાવ પર લગાવતા હોય છે. સંતાનો માટે સર્વસ્વ લુંટાવવાં તત્પર માતાપિતા ઘણીવાર સો, બસો રૂપિયા માટે હિસાબની લોઢી પર સંબંધોને શેકતા હોય છે. સંતાનો માટે જોજનો ચાલી નાખતાં માતાપિતા ઘણીવાર તેની સાથે બે કદમ પણ ચાલવાનું ટાળીને સંબંધો તોડવા આતુર બની જતાં હોય છે. સંતાનો માટે એક ટાઇમ ભોજન વગર પણ ચલાવી લેતાં માતાપિતા ટોફી કે આઈસ્ક્રીમ માટે લોહી વહેવડાવતા હોય છે. પોતાના સંતાનોની પ્રશંસા કરતા કદી ન થાકતા માતાપિતા ઘણીવાર બે-પાંચ ટકા માટે લોહી ઉકાળા કરતાં હોય છે.

મને લાગે છે કે માતાપિતાની હાજરીથી દૂર ભાગતા બાળકો, પોતાની મનની વાત કહેવા મિત્રની લાગણીઓનો માળો શોધતા બાળકો, પોતાના Report Cardમાં લખેલાં માર્ક્સ  જાતે સુધારતા બાળકો, પોતાના વિશે થયેલી શાળાની ફરિયાદો છુપાવતા બાળકો, પોતાના ગમા-અણગમા વ્યક્ત કરવા સ્વતંત્રતાની રાહ જોતા બાળકો, અને ઓફિસથી આવતા પોતાના પિતાને મળવાનું ટાળી ઘરનાં ખૂણામાં સંતાવાનું પસંદ કરતા બાળકોના માતાપિતાએ પોતાની જાતને બદલવાની જરૂર છે અને આવું બનવા પાછળ પોતે કઈ રીતે જવાબદાર છે તે શોધવાની જરૂર છે.

માતાપિતા સરળતાથી ખોટું બોલતા હોય તો બાળક પણ ખોટું બોલતા શીખી જાય છે.

મારવાથી બાળક નફફટ થાય છે. જો બાળકને વારંવાર કોઈ કામ કરવા માટે લાલચ આપવામાં આવે તો તે લાલચુ થાય છે. જો તેને કોઈ કામ કરતુ રોકવામાં આવે તો તે ડરપોક બની જાય છે. જો બાળકને વધારે પડતા લાડ લડાવવામાં આવે તો તે જીદ્દી બની જાય છે. બાળકને વધારે પડતી સ્વતંત્રતા આપવામાં આવે તો તે સ્વચ્છંદી બની જાય છે. જો બાળકની કુટેવો સુધારવા માટે ધમકીનું વલણ અપનાવવામાં આવે તો તેની કુટેવ વધતી જાય છે. જો બાળકને વારંવાર ટોકવામાં આવે તો તે જડ બની જાય છે. બાળક કોઈ સારું કાર્ય કરે અને તેને બિરદાવવામાં ન આવે તો તેનો આત્મવિશ્વાસ ઘટી જાય છે. જો બાળકને તેના સારા કાર્ય માટે પ્રોત્સાહનના બે શબ્દ કહેવામાં આવે તો તેની શક્તિઓ પૂરબહારમાં ખીલી ઉઠે છે. જો ઘરમાં શાંત વાતાવરણ રાખવામાં આવે તો બાળક પ્રસન્નચિત્તે કામ કરે છે. જો માતાપિતા સેવાકાર્યમાં રસ દાખવે તો બાળકમાં પણ સેવાની ભાવના જાગે છે. બાળકને માન આપીને બોલાવવાથી તેનામાં સ્વમાનની લાગણી જાગે છે. જો બાળકને પ્રેમની ભાષા શીખવવામાં આવે, તો તે બધા સાથે પ્રેમભાવથી વાતચીત કરે છે. લોકોની હાજરીમાં તેની મશ્કરી કરવાથી તેનામાં લઘુતાગ્રંથી પેદા થાય છે. માતાપિતા જો બાળકની હાજરીમાં જૂઠનો સહારો લે, તો બાળક પણ તેમનું અનુકરણ કરીને જૂઠાબોલું બની જાય છે. અવિશ્વાસ કે લાડને કારણે બાળકના સઘળા કામ માતાપિતા કરે તો તે બાળક હંમેશ માટે પરાવલંબી બને છે. બાળકના જરૂરી કામો માટે પણ સમય ન કાઢી શકતા વ્યસ્ત માતાપિતાના બાળકો ચીડીયાપણાની વૃત્તિ ધરાવે છે. બાળકને કોઈ વસ્તુની જરૂર હોય અને તેને લાવી આપવામાં ન આવે, તો તે ચોરી કરવા પ્રેરાય છે. જો માતાપિતા ખુદ વડીલોને માન આપશે, તો બાળકો પણ માન આપતા શીખે છે.

બાળક સાથેના તોછડાઈભર્યા વર્તનના પડઘા સ્વરૂપે બાળક ઉદ્ધત બને છે. જે માતાપિતા બાળક સાથે બાળક બનતા શીખી જાય છે, તો તે માતાપિતા બાળકો સાથે આત્મીયતાનો સેતુ સાધવામાં સફળ થાય છે. બાળકને બોધપાઠ મળતી વાર્તાઓ કહેવામાં આવે તો તેની સર્જનશીલતામાં વધારો થતો જોવા મળે છે. માતાપિતાએ ઉભા કરેલા કંકાસભર્યા વાતાવરણમાં ઉછરેલા બાળકો ઝઘડા કરવાનું વલણ ધરાવે છે. જો માતાપિતા અપમાનજનક શબ્દોનો ઉપયોગ કરે તો બાળકનો વિશ્વાસ રૂંધાય છે. બાળકને છુટા હાથે પૈસા વાપરવા આપવામાં આવે તો બાળક પૈસાના મૂલ્યને અવગણી ઉડાઉ બની જાય છે. જો બાળક પ્રત્યે સમભાવપૂર્ણ વ્યવહાર દાખવવામાં આવે તો બાળક શાંત સ્વભાવ ધરાવતું જોવા મળે છે. મમતામય વાતાવરણના છાંયડામાં ઉછરેલા બાળકો સ્નેહાળ બને છે. જો બાળક સાથે અન્યાયપૂર્ણ વ્યવહાર થાય છે તો તેનો સામનો ન કરવાની ક્ષમતાને કારણે બાળકો ક્રોધી બને છે. જો ઘરમાં માતાપિતા સંયમપૂર્ણ જીવન જીવવાની શૈલી આપનાવે તો પરિણામ સ્વરૂપ બાળક અનુશાસન અપનાવે છે. ઘરમાં બધા એકબીજા માટે આમન્યા રાખે તો બાળક પણ મર્યાદા શીખે છે. બાળકને નિયમિતપાણે મંદિરે લઇ જવામાં આવે તો તેનામાં ધાર્મિક ભાવનાનો વિકાસ થાય છે. સૌનું દૈનિક જીવન વ્યવસ્થિત હોય તો બાળક પણ વ્યવાસ્થાપ્રિય બને છે. બાળક પર્વતો, નદી, વૃક્ષો વચ્ચે કુદરતી વાતાવરણના સાનિધ્યમાં વ્યાપક દ્રષ્ટિ વાળું અને પ્રકૃતિપ્રેમથી સભર બને છે. ઘરમાં ગાય-કૂતરાને રોટલી નાંખવાની પધ્ધતિ હોય, તો નાનપણથી જીવદયાનો વિકાસ થાય છે. જો માતાપિતા ઘરમાં આવતા મહેમાનો માટે આતિથ્યભાવ દાખવે તો બાળક સ્વયં વિવેકી બને છે.

વિપરીત પરિસ્થિતિ વચ્ચે પણ બાળકો સાથે સંબંધો સતત મજબૂત બનાવવા આપણે જ આપણા વલણો બદલવાં રહ્યાં. આપણે જ એ શીખવું રહ્યું કે સહનશીલતા રૂપી સિમેન્ટ, લાગણીઓ રૂપી રેતી અને સંવેદનાઓ રૂપી પાણીથી જ સંબંધોનો પાયો મજબુત બને છે.

જયદેવ સોનગરા (લેખકના પુસ્તક ‘પરવરિશ – સંતાનોની સફળતા માટે’ માંથી.)


શું આપને આ લેખ ગમ્યો? આપનો પ્રતિભાવ આપશો તો મને પણ ગમશે. જો આપ આવા લેખો નિયમિત મેળવવા ઈચ્છતા હોવ તો નીચે/બાજુમાં આપેલ ઓપ્શન પર તમારા ઈમેલ વડે સબસ્ક્રાઈબ કરો.


Jaydev Sonagara on Facebook – https://web.facebook.com/jaydev.sonagara/

Jaydev Sonagara on Twitter – https://twitter.com/jaydev_sonagara

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s